برای ئالان:شعری از استاد سپاهیی لایین

 

چند سه‌خشتی برای ئالانئالان کوردی، افتاده در ساحل اژه

 

دو برانگ و دێ و باڤه‌ک

چوون، سا خوه را بکه‌ن نا‌ڤه‌ک

سێ لاش داگه‌ریان په‌راڤه‌ک!

du bira û dê û bavek

çûn sa xwe ra biken navek

!sê laş dageriyan peravek

دوبرادر و مادر و پدری

رفتند که برای خود نامی دست و پا کنند

سه جنازه به ساحلی برگشتند!

 

هه‌لباز ده‌ده‌ن پێلێن ده‌ریان

لێ دخن له که‌ڤران؛ سه‌ریان

کورد ژه غه‌ریبیێ  ڤه‌گه‌ریان!

helbaz deden pêlên deryan

lêdixin le keviran, seriyan:

!!kurd je xerîbîyê vegeriyan

امواج دریا پایکوبی می‌کنند

و سر به صخره‌ها می‌کوبند:

کُردها از غریبی برگشتند!

 

پێلێن ده‌ریێ، تێن په‌راڤێ

دل وه‌داغ  و  خوین له چاڤێ

لاوان پیشکه‌ش ده‌که‌ن باڤێ!

pêlên deryê tên peravê

dil we dax û xwîn le çavê

!lawan pîşkeş deken bavê

موجهای دریا به ساحل می‌آیند

با دلهای داغدار وچشم پرخون

پسران را تقدیم پدر می‌کنند!

 

کوردان له هه‌رده‌ر بێن به‌ردان

وه له‌ز تێنه راستی  ده‌ردان

وان حال تونه له تو هه‌ردان!

kurdan, le her der bên berdan

we lez, têne rastî derdan

!wan hal tune le ti herdan

کردها، هرجا که رها شوند

باشتاب با درد مواجه می‌شوند

آنان، درهیچ سرزمینی خوش نیستند!

 

کوردێن بێ‌وار، مان له ده‌ریان

ناچار،  دل  لێخستن  ده‌ریان

قایق چوون، تابووت ڤه‌گه‌ریان!

kurdên bêwar man le deriyan

naçar dil lêxistin deryan

qayiq çûn, tabût vegeriyan

کردهای بی‌خانه، بر درخانه‌ی دیگران ماندند

 ناچار، دل به دریا زدند

قایق رفتند و تابوت برگشتند!

 

ده‌ریا، لێمه‌خن شه‌پاتان

له خزانێن بێ‌وه‌لاتان

ئه‌و هاتێ بوون دوو خه‌لاتان!

derya! lêmexin şeppatan

le xizanên bê welatan

!ew hati bûn dû xelatan

دریا، سیلی نزن

بر روی کودکان بی‌سرزمین

آنان برای هدیه‌گرفتن آمده‌ بودند!

 

ئالان بوویه مه‌مێ* نووژه‌ن

ده‌ریا  بوویه  زینا*  رووکه‌ن

حێف کو عاشق بوونه دژمه‌ن!!

Alan, bûye Memê nûjen

derya bûye Zîna rûken

!hêf ku aşiq bûne dijmen

آلان، بدل به مم معاصر شد

و دریا، زین خنده‌رو

افسوس که عاشقان بدل به دشمن هم شدند!

 

ژه ده‌ریێ ره‌ت بوون گرێن مه

 خه‌نقین تێ دا  برێن مه

بوونه ده‌ریا هێسترێن مه!

je deryê ret bûn girên me

tê da xeniqîn birên me

!bûne derya hêstirên me

بزرگترهایمان از دریا گذشتند

برادرانمان درآن جان سپردند

و اشکهایمان دریا شدند!

 

برێ منی قچک ئالان

دژمه‌ن عومرێ ته کر تالان

کال بوویی، مری وه سێ سالان!!

birê minî qiçik, Alan

dijmen omrê te kir talan

!kal bûyî, mirî, we sê salan

برادر کوچکم؛ آلان

دشمن عمرت را غارت کرد

پیرشدی و مُردی درعین سه سالگی!!

 

لاوێ کورد و  قیزا ده‌ریێ

ره‌ڤین، چوونه دیزا ده‌ریێ

مرین  له  هه‌میزا ده‌ریێ

lawê kurd û qîza deryê

revîn, çûne dîza deryê

!mirin le hemîza deryê

پسر کُرد و دختر دریا

گریختند و به ساحل دریا رفتند

آنگاه درآغوش دریا جان سپردند!

 

کوردێن مینا حوور و په‌ریان

بێ‌جان ژه دوو نین ڤه‌گه‌ریان

ئه‌م تا کینگا هه‌نی ده‌ریان؟!

kurdên mîna Hûr û Periyan

bê can je dû nîn vegeriyan

!em ta kînga henî deryan

کردهای زیباروی پری‌وار

بی‌جان از جست‌وجوی نان برگشتند

تاچند ما به درها و دریاها پناه ببریم؟!

 

ئالان ده‌رکه‌ت ژه پاناڤێ

ئاله‌م گشتێ ده‌گرن ناڤێ

مزگین بستینن ژه باڤێ!

alan derket je panavê

alem, giştê degirin navê

!mizgîn bistînin je bavê

آلان، از دریا باز آمد

جهان، نامش را برزبان دارد

از پدرش چشم‌روشنی بگیرید!

 

کوردێن بن‌ده‌ست، کوردێن بن‌ده‌ست

هه‌م بێ‌مالن، هه‌م بێ‌حه‌ق‌ده‌ست

تا کو نه‌مرن، نابن سه‌ربه‌ست!!

kurdên bindest,kurdên bindest

hem bêmalin, hem bê heqdest

!ta ku nemrin, nabin serbest

کردهای زیردست، کردهای زیردست

هم بی‌خانه‌انند و هم بی‌مزد

تا نمیرند، رها نمی‌شوند!

 

ئالان برینه‌ک سێ سال ئه

ئالان غه‌ریبه‌ک بێ مال ئه

ئالان ژه کوردان را ئال ئه!

alan birînek sê sal e

alan xerîbek bêmal e

!alan je kurdan ra al e

ئالان، زخمی سه ساله است

ئالان، غریبی بی‌خانمان است

ئالان، برای مردمش بیرق است!

 

ده‌رێن دونیێ له مه گرتن

ده‌رێن ده‌ریێ ڤه داگرتن

لاشێن مه ژه ده‌ریێ گرتن!

derên dunyê le me girtin

derên deryê ve da girtin

!laşên me je deryê girtin

درهای دنیا را بر ما بستند

درهای دریا را بر ما گشودند

جنازه‌هایمان را از دریا پس گرفتند!

.........

*مه‌م  که نام خانوادگی‌اش ئالان بود، از شخصیت‌های عشقی-حماسی کردهاست که با معشوقه‌اش «زین»که در مصرع دوم  این سه‌خشتی مورد اشاره قرار گرفته‌اس، شخصیت‌های اصلی منظومه‌ی «مه‌م و زین» سروده‌ی احمدی خانی(شاعر شهیرکرد در قرن هفدهم میلادی) به‌شمار می‌روند

یادی از استاد  مرحوم مجید حسنی  

  می گویند اقلیم و طبیعت بر خلق و خو تاثیر گزار است و براین اساس می بایست ،فرزند "گلیل " در جوار ستیغ کوه های مرتفع آغ کمر  در کش و قوس  های زمانه  سواری در پی افسانه های پر سوز و گداز" له یاره " خان جان " و ....   می شد و طبغا کمتر  جایی برای آب و اب و آیینه در خانه دل داشته باشد ! اما عزیز قصه  ما فرزند کوهستان    صبورو آرام    خبر یار را از "گون ها "و چشمه های همیشه جاری" قلعه حسن   " و سنجر بیگ و زیلان می کرفت .او بارها با پر دل همره سیمرغ عشق و عرفان شد و با مضراب خوش خشک چوبی که داشت با "پری " و لاله و لانجان  برای کودکان به اسارت رفته قصه سردار آراز و عوض  دل را کوک می دادو  زلال چشم هایش همیشه برکه    فریاد ها  بود . همزاد فریادهای کوهستان غم ها و شادی های ایل را در این دیار با دوتار حکایت می نمود وهم این بود که همگان شیفته دیدارش بودند . و او نیز محبت خویش را از کسی دریغ نمی نمود و همیشه ایام در منزل محقر خویش در روستای بیاره شیروان میزبان خیل میهانان خراسانی بود .چند باری گفتگویش را از برنامه هنری فرهنک مردم از رادیو ایران شنیدم که از استاد خویش مرحوم رحیم خان بخشی بهادری یاد و قطعاتی را به مناسبت یاد ایام با استاد نواخت که بسیار زیبا و دلکش بود .بعدها شاگرد خود استادی شد پر آوازه که نامش موجب افتخار دوستان و همشهریان و هنردوستان گردید . استاد مجید حسنی فرزند امان الله بیگ حسنی  همان شاگرد دیروزی و استاد   امروزی است که  خود ده ها  شاگرد پرورش و باعث حفظ فرهنگ و اصالت های اصیل قوم کورمانج شمال خراسان گردید .پاییز امسال 1394 بیماری سختی بر استاد حسنی چیره شد و سرانجام هنرمند عزیز و محبوب شهرمان پس از رنجی چند ماهه دچار ایست قلبی و جان به جان آفرین تسلیم و در زادگاه خویش روستای بیاره طبق وصیتش به خاک سپرده شد . روحش شاد و یادش گرامی باد